AMERIKANAC IZ PROTESTANTSKE PORODICE PREŠAO U PRAVOSLAVLJE I POSTAO SVEŠTENIK: Jedan od najuglednijih teologa današnjice govori o svom putu preobraćenja

Američki pravoslavni teolog, profesor i pisac, otac Džon Brek, jedan je od najuglednijih savremenih predstavnika pravoslavne misli na Zapadu. Rođen i odrastao u tradicionalnoj američkoj protestantskoj porodici, svoj životni put započeo je u okruženju koje je snažno oblikovalo njegova prva pitanja o veri, čoveku i smislu postojanja. Traganje za dubljim odgovorima kasnije ga je dovelo do pravoslavnog predanja, kojem je zajedno sa suprugom Lin Brek pristupio sedamdesetih godina prošlog veka.

U nedavnom opširnom intervjuu objavljenom na internet stranici Manastira Putna u Rumuniji, otac Džon govorio je o svom putu ka Pravoslavnoj crkvi, ulozi molitve u duhovnoj obnovi, kao i o izazovima sa kojima se hrišćanstvo suočava u savremenom svetu. Tom prilikom prisetio se ljudi i događaja koji su presudno oblikovali njegovu veru, među kojima posebno mesto zauzimaju njegova supruga Lin i otac Boris Bobrinskoj, koji je imao važnu ulogu u njihovom upoznavanju sa pravoslavnim predanjem.

Rođen 1939. godine, otac Džon govorio je o tome kako su se njegova prva pitanja o smislu ljudskog postojanja razvijala tokom studija na Univerzitetu Braun i Jejlskom bogoslovskom fakultetu. Upravo tada počeo je dublje da se interesuje za teologiju, eshatologiju i večna pitanja o čovekovoj prirodi, njegovom mestu u svetu i smislu života.

Njegov akademski put kasnije ga je odveo u Nemačku, gde je nastavio doktorske studije, a potom i u Francusku. Tamo su on i njegova porodica, uz duhovno rukovođenje oca Borisa Bobrinskoja, sve dublje upoznavali pravoslavnu veru i njeno bogato predanje.

Trenutak kada je pravoslavni hram doživeo kao svoj dom

Otac Džon se prisetio da je prvi put prisustvovao pravoslavnom bogosluženju 1966. godine u Institutu Svetog Sergija u Parizu. Ulazak u pravoslavni hram ostavio je na njega dubok utisak. Posle dugogodišnjeg traganja, kako je rekao, doživeo je snažan osećaj da je „stigao kući“.

On i njegova supruga Lin primljeni su u Pravoslavnu crkvu u novembru 1973. godine. U tom periodu značajnu podršku pružili su im pravoslavni hrišćani u Francuskoj, koji su im pomogli da bolje upoznaju život Crkve i dubinu pravoslavnog duhovnog iskustva.

Govoreći o ulozi hrišćana u savremenom svetu, otac Džon istakao je da ljubav, smirenje i molitva moraju biti temelj pravoslavnog svedočenja. Prema njegovim rečima, hrišćani su pozvani da svedoče istinu vere, ali istovremeno moraju ostati svesni granica ljudskog razuma pred neizrecivom Božijom tajnom.

Zašto savremeni čovek gubi osećaj za svetinju

Posebno se osvrnuo na slabljenje duhovne osetljivosti u savremenoj zapadnoj kulturi, ukazujući na gubitak osećaja za svetinju, tišinu i otvorenost prema Božijem prisustvu. Istakao je da prava duhovna obnova ne može počivati samo na društvenim inicijativama i spoljašnjem delovanju, već prvenstveno na dubljem molitvenom životu i vernosti Hristu.

– Bez ozbiljnog odnosa prema tvorevini i iskrene brige za dobro drugih ljudi, veoma je teško prepoznati Božije dejstvo u svetu koji nas okružuje i uočiti dublji, večni smisao svakodnevnog života.

Ovaj nedostatak, koji je naročito izražen u Sjedinjenim Američkim Državama, dok je manje prisutan u Evropi, doveo je do slabljenja osećaja divljenja i strahopoštovanja kod prosečnog Amerikanca.

Bez obzira na to da li pripadaju Rimokatoličkoj crkvi, Pravoslavnoj crkvi, judaizmu ili nekoj drugoj verskoj tradiciji, čini se da je američka verska kultura i dalje u velikoj meri oblikovana protestantskim nasleđem.

Pozitivna strana toga jeste činjenica da u protestantskim zajednicama često postoje brojne inicijative usmerene ka rešavanju društvenih problema, kao što su siromaštvo, nedovoljno razvijen zdravstveni sistem, različiti oblici predrasuda i druga pitanja.

Takva briga uticala je i na razvoj sličnih aktivnosti među rimokatoličkim i pravoslavnim hrišćanima u Americi. Ipak, krajnji rezultat bio je da je kod mnogih Amerikanaca, bez obzira na versku pripadnost, oslabila briga za unutrašnji duhovni život, za duboko i istrajno bogopoštovanje, kao i za prepoznavanje božanske lepote koja se otkriva u svakom čoveku i u celokupnoj tvorevini – rekao je otac Džon u intervjuu.

Govoreći o duhovnom sazrevanju, otac Džon je naglasio da se vera ne razvija nužno kroz prirodne životne faze i godine čovekovog života, već pre svega kroz susrete sa ljudima koji druge privode Hristu.

Kao najvažnije ličnosti na svom duhovnom putu izdvojio je svoje bake i deke, kao i oca Borisa Bobrinskoja, koji su, prema njegovim rečima, imali presudnu ulogu u oblikovanju njegove vere i njegovog odnosa prema Bogu.

U parohiji Svetog Jovana Bogoslova na Long Ajlendu, preobraćenici, među kojima je i jedno dete, ušli su u katekumenski put, dok protojerej Džonatan Ivanov poručuje da interesovanje za pravoslavlje u zajednici raste.

Od zaštitnih amajlija za novorođenče do običaja na poslednjem ispraćaju, granica između poštovanja tradicije i udaljavanja od crkvenog učenja često je veoma tanka.

Mnogi u nevolji pomoć traže od lažnih iscelitelja i vračara, ali Crkva podseća da je Krštenje jedinstvena Sveta tajna i da se od straha ne oslobađamo vračanjem, već verom, pokajanjem i životom u Hristu.

Njihovo poreklo vodi do Hrista i apostola, a njihovo značenje vekovima ostaje temelj duhovnog života pravoslavnih hrišćana.