ZAŠTO APOSTOLI NA IKONI VELIKE GOSPOJINE LETE NA OBLACIMA: Jedan detalj otkriva neobičnu priču o poslednjim trenucima Bogorodice

O Uspenju Presvete Bogorodice ne saznajemo iz knjiga Novog zaveta. Sve što znamo o ovom događaju do nas je došlo kroz crkveno predanje, ali i kroz ikone.

Apokrifno „Kazivanje Svetog Jovana Bogoslova o Uspenju Presvete Bogorodice“, kao i drugi apokrifi, dela Svetog Jovana Damaskina i praznični kanoni, poslužili su kao osnova za oblikovanje ikonografije ovog velikog praznika, poslednjeg u crkvenoj godini.

Kada je Presveta Bogorodica od arhangela Gavrila primila vest o bliskom susretu sa Svojim Sinom, apostoli su bili daleko od Nje. Međutim, kako piše sveti Jovan Damaskin, „one koji su bili rasuti po svoj zemlji… sa svih krajeva zemlje u Jerusalim je donelo oblak, poput mreže koja sakuplja i okuplja orlove“.

Ikonografski prikaz Uspenja na kojem je predstavljeno čudesno pristizanje apostola praćeno anđelima naziva se „oblačno Uspenje“. Prema ikonopisnoj tradiciji, na ovom prikazu zajedno su predstavljeni događaji koji su se odvijali u različito vreme.

U gornjem delu ikone prikazan je dolazak Hristovih učenika, a u donjem njihovo opraštanje od Bogomajke. Na ikoni vidimo samo dvanaestoricu apostola, iako su, prema predanju, stigli i drugi. Međutim, već veoma složena kompozicija nije mogla da obuhvati sve apostole.

Zanimljivo je da su ikonopisci na različite načine prikazivali same oblake. Na pojedinim izuzetnim ruskim ikonama, poput „Uspenja“ iz Desetinskog manastira, „apostoli na oblacima“ lete u oblacima koji podsećaju na pećine ili školjke, sa uvijenim krajevima. Oni kao da zaista hitaju prema Jerusalimu. Na drugim ikonama Hristovi učenici kao da sede u nebeskim čamcima.

Jedini apostol koji nije stigao na opraštanje bio je Sveti apostol Toma. Dok se uznosila na nebo, Bogorodica mu je predala Svoj pojas. I ovaj događaj može se videti u „oblačnom“ delu ikone.

BONUS VIDEO