PRVI PARASTOS U RAŠIĆA GAJU POSLE 85 GODINA OD STRADANJA SRBA: Mesto gde su sa svojim narodom postradali i pravoslavni sveštenici

Posle punih 85 godina od stradanja srpskih civila i sveštenika u Rašića gaju kod Vlasenice, na ovom mestu prvi put je služen parastos. Tako je jedno od najtragičnijih, ali i najmanje poznatih srpskih stratišta iz Drugog svetskog rata postalo mesto zajedničke molitve i sećanja na nevino postradale.

Za Pravoslavnu crkvu parastos nije samo podsećanje na prošlost, već molitva za upokojene i izraz vere da život ne prestaje smrću. Zato prvo molitveno sabranje u Rašića gaju ima poseban značaj. Posle decenija ćutanja, na mestu njihovog stradanja prvi put su se čule molitve za pokoj duša nevino ubijenih.

Ubijani zajedno sa svojim narodom

Rašića gaj, nedaleko od Vlasenice, jedno je od prvih mesta masovnog stradanja Srba u Istočnoj Bosni tokom Drugog svetskog rata. Prema istorijskim podacima, hrvatsko-muslimanske ustaške vlasti od 22. juna do 20. jula 1941. godine u ovu šumu dovodile su desetine uglednih Srba iz Vlasenice, Han Pijeska, Milića i drugih mesta Vlaseničkog sreza.

Među njima su bili trgovci, zanatlije, činovnici, sveštenici i drugi civili. Posle teških mučenja ubijani su tokom noći kako stanovnici okolnih sela ne bi čuli njihove jauke.

Posebno mesto među postradalima zauzimaju pravoslavni sveštenici koji su ostali uz svoj narod do kraja: protojerej Dušan Bobar, paroh vlasenički, protojerej Dragomir Maksijević, paroh jeremićki, jerej Janko Savić, paroh knežinski, jerej Ljubomir Jakšić, paroh hanpjesački i jerej Miloš Savić, paroh milićki.

Njihovo stradanje za pravoslavne vernike predstavlja svedočanstvo pastira koji ni u najtežim trenucima nisu napustili svoje parohijane.

Prvi pomen posle osam i po decenija

Parastos novomučenicima služen je 24. jula 2026. godine, tačno 85 godina posle njihovog stradanja. Bogosluženje je predvodio Visokopreosvećeni mitropolit dabrobosanski Hrizostom, uz sasluženje protojereja-stavrofora Ilije Ilića, paroha prve vlaseničke parohije, protojereja Miloša Samardžije, paroha druge vlaseničke parohije i đakona Dejana Vukovića iz Vlasenice.

Obraćajući se okupljenima, mitropolit Hrizostom govorio je o stradanju srpskog naroda u Drugom svetskom ratu i potrebi da se istina o tim događajima sačuva od zaborava.

– Postojale su tri ideologije 20. veka koje su zločinačke delovale na ovim prostorima: nemački nacizam, italijanski fašizam i hrvatsko-muslimansko ustaštvo, koje je upravo odgovorno za mučenja i stradanja na ovom mestu. Bezbožni komunisti nametnuli su nam zaborav i uranilovke, pogrešno i tendenciozno su nas učili o tome šta se dešavalo u Drugom svetskom ratu – rekao je mitropolit Hrizostom.

On je istakao da Rašića gaj obavezuje sadašnje i buduće naraštaje da čuvaju uspomenu na nevino postradale.

„Ovo mesto zahteva od nas da kažemo istinu o zločinu, mučeničkom stradanju Srba, ali i istinu o zločinu zaborava koji su nam nametnuli bezbožni komunisti. Ovde su stradali ugledni Srbi toga vremena, uključujući i sveštenike. Svi su oni slika Božja i stradali su po ugledu na Hrista na Golgoti“, rekao je mitropolit.

Molitva koja vraća sećanje

U pravoslavnoj tradiciji parastos nije samo pomen upokojenima. To je molitva kojom Crkva svedoči da zajedništvo živih i upokojenih ne prestaje smrću. Zato prvi parastos u Rašića gaju predstavlja mnogo više od istorijskog događaja, jer vraća molitveno sećanje na ljude čija je žrtva decenijama ostajala prećutana.

Posle bogosluženja u Rašića gaju, mitropolit Hrizostom otišao je na vojničko groblje u Vlasenici, gde se danas nalaze posmrtni ostaci postradalih, i služio mali pomen.

Posle 85 godina tišinu Rašića gaja prvi put ispunila je zajednička molitva. Za pravoslavne vernike to je znak da oni koji su nevino postradali nisu zaboravljeni, jer ih Crkva čuva ne samo u istorijskom pamćenju već i u svojim molitvama.

U subotu, 4. jula, vernici će se sabrati na svetoj Liturgiji, litiji i pomenu za nevino postradale Srbe Birča i Srednjeg Podrinja, čuvajući kroz zajedničku molitvu uspomenu koja traje više od tri decenije.

Malo mesto kod Vlasenice okupilo je veliki broj vernika oko drevne svetinje, a povratak arhijerejske službe nakon više od 30 godina doživljen je kao snažan znak nade, zajedništva i očuvanja vere predaka.

U Novom Selu kod Kupresa održan je sveeparhijski sabor posvećen svetim mučenicima Crkve, a mitropolit Joanikije podsetio je na podvig Svetog Petra Dabrobosanskog i njegovu odlučnost da sačuva veru, ćirilicu i duhovni identitet.

Dvanaestogodišnji dečak iz Donje Kamenice kod Zvornika danas se poštuje kao Sveti novomučenik Slobodan Donjokamenički, a njegovo ime ostalo je simbol nevinog stradanja i vere.