KAKO JE BEOGRADSKI PRODAVAC NOVINA POSTAO VELIKI PRAVOSLAVNI SVETITELJ: Danas slavimo Svetog Jovana Šangajskog koji je spojio Rusiju, Srbiju, Kinu i Ameriku

Malo je svetitelja čija životna priča tako upečatljivo povezuje Srbiju, Rusiju i Kinu kao što je to slučaj sa Svetim Jovanom Šangajskim. Srpska pravoslavna crkva proslavlja ga 2. jula, sećajući se čoveka koji je u mladosti prodavao novine na ulicama Beograda kako bi izdržavao roditelje, a kasnije postao jedan od najpoštovanijih pravoslavnih episkopa i svetitelja 20. veka.

Njegov život pokazuje da put ka svetosti ne počinje slavom ni ugledom, već spremnošću da se iskušenja prihvate sa smirenjem i bez roptanja. Upravo zato se ime Svetog Jovana Šangajskog i danas izgovara sa posebnim poštovanjem među pravoslavnim vernicima širom sveta.

Nakon Oktobarske revolucije, mladi Mihail Maksimovič, budući Sveti Jovan Šangajski, zajedno sa porodicom pronašao je utočište u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Porodica koja je u Rusiji pripadala uglednim društvenim krugovima započela je u Beogradu skroman i neizvestan život.

O tom periodu dragoceno svedočanstvo ostavio je Sveti vladika Nikolaj Velimirović u tekstu objavljenom 1934. godine u „Malom misionaru“. Opisujući budućeg šangajskog episkopa, vladika Nikolaj navodi da je njegov otac Boris, nekadašnji vođa dvorjanstva, po dolasku u Beograd ostao bez sredstava za život. Da bi prehranio porodicu, mladi Jovan prihvatio je posao koji se retko dovodi u vezu sa budućim svetiteljima – prodavao je beogradske novine na ulici.

Istovremeno je studirao na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu, koji je završio 1925. godine. Taj spoj skromnog rada, istrajnosti i posvećenosti učenju ostao je jedna od najupečatljivijih epizoda njegovog života.

Posebna veza sa Srbijom postojala je i preko njegove majke Glafire Stefanović Sevastijanović, koja je, kako beleži vladika Nikolaj, bila srpskog porekla, potomak Srba koji su se ranije doselili u Rusiju.

Po završetku studija kratko je predavao u gimnaziji u Velikoj Kikindi. Potom je primio monaški postrig u manastiru Miljkovu, gde ga je zamonašio znameniti duhovnik arhimandrit Amvrosije, dok ga je u sveštenički čin rukopoložio arhiepiskop Gavril Čeljabinski.

Foto: SPC

 

Bitolj je zauvek sačuvao uspomenu na svog profesora

Godine 1927. dolazi u Bogosloviju u Bitolju kao profesor. Upravo iz tog perioda potiču neka od najlepših svedočanstava o njegovom životu i duhovnom uticaju koji je ostavio na svoje učenike i vernike.

Vladika Nikolaj piše da je otac Jovan „svetleo kao zvezda svojim primerom“, naglašavajući da ni odlazak iz Bitolja nije izbrisao uspomenu koju je ostavio među bogoslovima i vernicima.

„Njegove su molitve pomagale, njegova ljubav očaravala, njegov asketizam izazivao divljenje“, zapisao je Sveti Nikolaj, opisujući čoveka koji je ljude osvajao ne velikim rečima, već tihim primerom, dubokom verom i nesebičnim služenjem.

U beogradskom Sabornom hramu čuvaju se čestice moštiju Svetog Jovana Šangajskog

Foto: preuzeto sa spc.rs

 

Posebna veza Svetog Jovana Šangajskog sa Beogradom traje i danas. U Sabornoj crkvi Svetog arhangela Mihaila nalaze se čestice njegovih svetih moštiju, pred kojima se vernici svakodnevno mole i traže njegov molitveni zastupnički blagoslov.

Čestice moštiju stigle su u Beograd 2009. godine iz Sjedinjenih Američkih Država, preko Svete Gore, trudom jednog parohijana Sabornog hrama. Na praznik Svetog Jovana Šangajskog, 2. jula iste godine, u Sabornom hramu služena je sveta arhijerejska liturgija, a po blagoslovu Njegove Svetosti ustanovljeno je i redovno sedmično služenje akatista ovom velikom svetitelju.

Ikona sa česticom moštiju danas se nalazi kraj severne pevnice Saborne crkve i jedno je od mesta kojem vernici rado prilaze na poklonjenje, posebno na dan kada Srpska pravoslavna crkva proslavlja Svetog Jovana Šangajskog.

Iz Srbije u Kinu – put pravoslavnog misionara

Godine 1934. izabran je za episkopa Šangajskog, a u Beogradu je u ruskoj crkvi Svete Trojice hirotonisan druge nedelje po Duhovima.

Vladika Nikolaj je tom prilikom svojim čitaocima približio i stanje pravoslavlja u Kini. Zapisao je da je u toj zemlji živelo između 20.000 i 30.000 pravoslavnih Kineza i da su o njima brinula trojica ruskih episkopa – u Pekingu, Tjenđinu i Šangaju.

Na kraju svog teksta ostavio je reči koje danas imaju gotovo proročki prizvuk:

„Eto, takvoga muža izabrao je Gospod i uputio u kinesko carstvo, da bude Njegov jevanđelist i lučenosac. Svi mu želimo zdravlje i mnogoletstvo.“

Tek decenijama kasnije pravoslavni svet u potpunosti će upoznati veličinu njegove ličnosti. Posle službe u Kini, Sveti Jovan predvodio je pravoslavne vernike u zapadnoj Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama, stekao glas velikog čudotvorca i brižnog pastira, a njegova svetost potvrđena je i brojnim svedočanstvima vernika o njegovom molitvenom zastupništvu.

Zato se danas, kada ga Srpska pravoslavna crkva proslavlja 2. jula, ne pamti samo kao episkop Šangaja niti samo kao znameniti ruski emigrant. Vernici ga pamte i kao mladića koji je na beogradskim ulicama poštenim radom izdržavao svoje roditelje, ne sluteći da će ga upravo taj put smirenja, požrtvovanja i služenja bližnjima odvesti među najpoštovanije svetitelje Pravoslavne crkve.

Vojvoda koga je car želeo mrtvog i vojnici koji su umesto naredbe čuli nešto drugo.

Iako je bio iz porodice bliske Gospodu Isusu Hristu, nije isticao svoje poreklo, već je život posvetio propovedanju Jevanđelja i vernosti Hristu, zbog čega je postao jedan od Njegovih najpoštovanijih učenika.

Verski kalendar Srpske pravoslavne crkve za 6. mesec 2026. godine, sa detaljima o postu, slavama i danima posvećenim svetiteljima.

Pravoslavni vernici danas obeležavaju Svetog apostola Judu i Svetog Jovana Šangajskog po novom kalendaru, dok se po starom kalendaru obeležava Polaganje rize Presvete Bogorodice u crkvu Vlahernsku u Carigradu. Katolička crkva obeležava spomendan Svetog Otona iz Bamberga, dok muslimani i Jevreji nemaju univerzalno priznat veliki praznik.