U AMERICI POKRENUTA INICIJATIVA DA SE AJA SOFIJA VRATI PRAVOSLAVLJU: Kandidat za američki Senat obećao povratak svetinje Pravoslavnoj crkvi

Tema Aja Sofije ponovo je isplivala na površinu međunarodne politike, ali ovog puta iz neočekivanog pravca: iz američke izborne arene. Ono što je godinama tinjalo kao bolno pitanje pravoslavnog nasleđa sada dobija i političku artikulaciju u Sjedinjenim Američkim Državama.

U Južnoj Karolini, gde se nazire republikanski unutarstranački duel, kandidat Mark Linč otvorio je pitanje koje daleko prevazilazi lokalne političke okvire. Njegova oštra kritika upućena senatoru Lindziju Grejemu zbog izostanka reakcije na odluku iz 2020. godine da se Aja Sofija ponovo pretvori u džamiju, nije samo deo predizborne retorike, već pokušaj da se jedno duboko simboličko pitanje vrati u fokus američke spoljne politike.

Politički zaokret koji prelazi granice kampanje

Za pravoslavni svet, Aja Sofija nije tek istorijski spomenik. Ona je vekovima bila središte duhovnog života, mesto gde se oblikovala liturgijska tradicija i gde je Carigradska patrijaršija gradila svoj identitet. Zbog toga Linč promeni njenog statusa pripisuje težinu „velike nepravde prema hrišćanima“, ističući da je izostanak reakcije Vašingtona ostavio utisak slabosti i nezainteresovanosti za zaštitu verskog nasleđa.

Politička kampanja Marka Linča

 

U središtu njegove inicijative nalazi se ideja o vraćanju Aja Sofije pod okrilje pravoslavlja, koje on naziva Grčkom pravoslavnom crkvom. Ipak, ostaje nejasno da li pritom misli na Grčku pravoslavnu crkvu ili na Carigradsku patrijaršiju, istorijskog čuvara ovog svetog prostora.

Zakon koji bi promenio ekonomske odnose sa turskom

Kao deo svoje platforme, Linč je predložio obimne ekonomske mere, uključujući zakon kojim bi se zabranio sav uvoz iz Turske u Sjedinjene Američke Države, u vrednosti većoj od 17 milijardi dolara godišnje, sve dok se objekat ne vrati Crkvi. Naveo je da bi predlog zakona, pod nazivom „Zakon o vraćanju Aja Sofije Crkvi“, bio podnet uz podršku hrišćanskog sveštenstva iz različitih denominacija.

 

AI slika izazvala buru nakon Trampovog brutalnog napada na papu Lava, dok stručnjaci upozoravaju da ovakvi potezi mogu dodatno rasplamsati sukobe i produbiti globalnu krizu oko Irana.

Sukob predsednika SAD i pape Lava XIV podsetio je na niz dugogodišnjih sporova američkih predsednika i poglavara Katoličke crkve – od rata i migracija do pitanja života i vere.

Poglavar Ruske pravoslavne crkve u Moskvi govorio je o podelama u pravoslavlju i porastu napetosti među crkvenim centrima, uz poruku da je za izlazak iz krize neophodan povratak kanonskom poretku i dijalogu.

Odlazak bugarskog arhijereja iz hrama Svetog Đorđa u Carigradu, nakon odluke o učešću predstavnika drugih crkava u službi, razotkrio je napetosti koje su se već danima gomilale iza svečanog poretka vaskršnje službe.