Kao senka prošlosti koja se iznenada nadvila nad sadašnjost, reči bivšeg poglavara Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini, Mustafe Cerića, o „obnovi Bosanske pravoslavne crkve“ odjeknule su kroz srca pravoslavnih vernika i izazvale gotovo ceo region. U zemlji gde delikatna ravnoteža među narodima deluje krhko, a duhovna tradicija se prepliće sa istorijskim sećanjima, ovakva izjava otvara vrata prošlim stradanjima. Ona podseća na opasnosti koje se kriju kada politika kroči na tlo Crkve. Srpske vladike, Episkop bihaćko-petrovački Sergije i Mitropolit zvorničko-tuzlanski Fotije, reagovale su odlučno, sa strašću i tugom, opominjući da istorija i vera zahtevaju poštovanje, a ne eksperiment političkog zanosa.
Vladika Sergije: „Da nije tužno, bilo bi smešno!“
– Valjda je gospodin Cerić rešio sve probleme u versko-političkom životu Bošnjaka, pa je odlučio da se pozabavi pravoslavnim Srbima i njihovom Crkvom, u želji da, kako sam kaže, poveže državnost, duhovnost i identitet. Da nije tužno, bilo bi smešno! – navodi episkop Sergije, naglašavajući da ovakvi pokušaji ne doprinose ni miru ni stabilnosti u zemlji.
Vladika ističe da Cerić, u svom političkom zanesenju, nastoji da „prekroji identitet zemlje“ i umanji značaj Srpske Pravoslavne Crkve, pokušavajući da je predstavi u granicama uskog bosanskog okvira. Episkop Sergije podseća:
– Ne zna gospodin Cerić, ili se pravi da ne zna, da je hrišćanstvo u Bosni daleko starije od same Bosne, kao ni to da je Sveti Sava lično, nakon dobijanja autokefalnosti, osnovao eparhije čiji su episkopi upravljali Crkvom zapadno od Drine. Ne zna gospodin Cerić i nikad neće znati da se Crkve ne osnivaju u stranačkim kabinetima, jer ovo nije ni Nezavisna Država Hrvatska niti kabinet ukrajinskog predsednika, pa da se Crkve osnivaju kao što se osnivaju kulturno-umetnička društva.
Vladika Sergije dalje kaže:
– U stanju izuzetno visoke političke temperature, a u želji da ugrabi još koju mrvu medijske pažnje, gospodin Cerić u svojoj nenadanoj brizi za Pravoslavnu crkvu i njene vernike nepozvan predlaže (ponovno) osnivanje „Bosanske pravoslavne crkve“ sa „vlastitim kanonima, vlastitim sedištem i jasnom lojalnošću bosanskoj državnosti“. Nije Bosanska pravoslavna crkva nikada postojala niti će ikada postojati, a pogotovo neće biti u službi partijsko-političkih interesa gospodina Cerića i njemu sličnih, jer Crkva traje dve hiljade godina i nadživela je carstva i kraljevstva, pa tako i ono Bosansko kojem su ćirilica i hrišćanstvo bili dva osnovna elementa. O tome gospodin Cerić ne zbori ni slova.
Apel Islamskoj zajednici
Episkop bihaćko-petrovački poziva i Islamsku zajednicu u BiH da se distancira od zapaljivih i opasnih izjava svog bivšeg poglavara:
– Vreme je, reklo bi se krajnje, da se od ovakvih solističkih istupa bivšeg reis-ul-uleme ogradi i Islamska zajednica u BiH, jer kako graditi zajednički život ako neko, ko je do juče bio prvi musliman među muslimanima u BiH, ispaljuje ovako opasne reči koje ne mogu i neće doprineti učvršćivanju mira i zajedničkog života. Ponoviću na kraju, po ko zna koji put, Bosnu će uništiti upravo oni koji se u nju najviše kunu. Zato, gospodine Ceriću, odmorite malo i pustite ovu zemlju da diše – zaključio je Episkop Sergije, upućujući jasnu poruku da političke ambicije ne smeju ugroziti vekovni mir i verski život u zemlji.
Vladika Fotije: „Bosanska pravoslavna crkva nije tvorevina mira“
Odlučno i ošto reagovao je i mitropolit zvorničko-tuzlanski Fotije:
– Ono što bi daleko posta blizu. Mustafi Ceriću, bivšem reisu, ovo nije prvi put da najavljuje formiranje „Bosanske pravoslavne crkve“. Ali ovaj put to izgleda sve mnogo ozbiljnije. Naime, Cerić u svome tekstu kaže da bi „Bosanske pravoslavne crkve“ bila dokaz istorijskog kontinuiteta BiH, faktor mira i poslušnica bosanske države. Okviri te Cerićeve „Bosanske pravoslavne crkve“ bila bi bosanska država, kojoj bi „Bosanska pravoslavna crkva“ morala biti slepo poslušna i očigledno je, kako Cerić govori, sluškinja bosanske države. To Cerić vidi kao ostvarenje svih ideala duhovnosti, kontinuiteta bosanske države i kontinuiteta „Bosanske pravoslavne crkve“ – naglasio je vladika Fotije.
Vladika Fotije posebno ističe da je ovo pokušaj redefinisanja pravoslavne tradicije na prostoru BiH, ali na način koji, kako on ocenjuje, ignoriše stvarne istorijske i crkvene okvire. Po njegovim rečima, inicijativa koja bi „Bosansku pravoslavnu crkvu“ postavila kao poslušnicu države dovodi u pitanje vekovne legitimne strukture Srpske Pravoslavne Crkve i Republiku Srpsku, koju Dejtonski sporazum jasno prepoznaje.
– Gospodine Ceriću, ako niste znali, na prostoru Republike Srpske (koju u svome tekstu o BPC ni jednom niste pomenuli, iako je Dejton zvanično priznao dva entiteta u BiH, Republiku Srpsku i Federaciju) Vama se izgleda više dopada da govorite o fantomskim tvorevinama kao što je „Bosanska pravoslavna crkva“, a ne o Srpskoj pravoslavnoj Crkvi i o Republici Srpskoj koje vekovima legitimno postoje na prostoru BiH.
Istorijska upozorenja
Vladika Fotije ovde upozorava da se ovakve ideje ne mogu posmatrati samo kroz prizmu teoloških ili duhovnih pitanja, već i kroz istorijski kontekst. On podseća da slične tvorevine u prošlosti nisu donosile mir, već stradanje i etničke konflikte.
– Vaš tekst, gospodine Ceriću, o „Bosanskoj pravoslavnoj crkvi“ miriše tamjanom Drugog svetskog rata, kada je stvorena po zlu čuvena Nezavisna Država Hrvatska, u kojoj je sam Ante Pavelić 1942. godine stvorio fantomsku „Hrvatsku pravoslavnu crkvu“ sa ciljem da sve Srbe na prostoru NDH najpre pretvori u Hrvate pravoslavne vere, a malo kasnije i u katolike – kaže Vladika Fotije, a potom se obraća direktno bivšem poglavaru bosanskih muslimana:
– Dobro znate, gospodine Ceriću, da je NDH ostavila iza sebe hiljade i stotine hiljada nevinih žrtava, koji su bili pripadnici svih naroda koji su živeli u BiH, pa se otuda pitamo da li ste svesni da svojim osnivanjem „Bosanske pravoslavne crkve“ puštate iz boce duhove NDH fašizma, domobranstva, Handžar divizije, Jasenovca i drugih logora iz Drugog svetskog rata? Ne znamo da li ste svesni da ovom najavom ponovnog formiranja „Bosanske pravoslavne crkve“ najavljujete, svesno ili nesvesno, to pomenuto vreme sa početka Drugog svetskog rata, vreme razaranja, nevinih žrtava i međusobnog istrebljenja naroda. Svojom najavom osnivanja „Bosanske pravoslavne crkve“ vi najavljujete rat na prostoru BiH, nikako mir, jer „Bosanska pravoslavna crkva“ nikako nije tvorevina mira, nego tvorevina rata.
Vladika Fotije ovim rečima snažno upozorava da istorijska iskustva ne smeju biti zaboravljena, te da ideje koje ignorišu stradanja prošlih generacija mogu ponovo otvoriti stare rane i podstaći konflikte.
– Mi se nadamo i molićemo se Bogu, gospodine Ceriću, da se vaša ideja ne ostvari, jer bi to bila pogibija za sve narode koji žive u BiH i Republici Srpskoj. Najavom svoje „Bosanske pravoslavne crkve“ vi ste, gospodine Ceriću, za rat, a ne za mir, a znamo da je običan narod sit ratova. Zašto ga vi prizivate u svome tekstu o „Bosanskoj pravoslavnoj crkvi“, to ne zna ni milicija, ali saznaće se, jer svako delo izađe na videlo.
ideja „Bosanske pravoslavne crkve“, prema njegovom mišljenju, nosi sa sobom rizik ponavljanja istorijskih tragedija, a istinska briga za mir i zajedništvo zahteva poštovanje postojećih crkvenih i državnih struktura. Ostaje, međutim, nejasno zbog čega je izostala reakcija mitropolita dabrobosanskog Hrizostoma i episkopa banjalučkog Jefrema, čije mišljenje bi dodatno osvetlilo stav Srpske pavoslavne crkve u ovom delikatnom trenutku.
Prota Jovan Magarašević neumorno je služio zajednici, branio veru i obrazovanje, i kroz svoje mučeništvo postao večni simbol svetosti i hrabrosti.
Mitropolit zvorničko–tuzlanski pozvao nadležne da odmah reaguju, upozoravajući da pretnje postaju obrazac pritiska na pravoslavnu zajednicu u Federaciji BiH.
Ministar je u ime Vlade Srbije posetio Saborni hram Uspenja Presvete Bogorodice i najavio nastavak podrške obnovi i ukrašavanju najznačajnije pravoslavne svetinje u ovom delu Bosne i Hercegovine.
Božićno pojanje u dvorani „Lisinski“ najavljeno je kao praznični susret vere i muzike, ali se ubrzo otkrilo da iza događaja stoji projekat vezan za obnovu tzv. Hrvatske pravoslavne crkve – ideje koja ponovo otvara pitanje sudbine Srba, Crkve i istorijskog pamćenja.
POGLEDAJTE JOŠ:
HOROSKOP ZA 12. JANUAR: Lavovi, pregovori će uspešno proteći!
U SRBIJI SE PLANIRA IZGRADNJA NAJVEĆEG ISLAMSKOG CENTRA U EVROPI: Predloženo da impozantni verski kompleks ponese ime muftije Muamera Zukorlića
Partizan nije blistao, ali je slavio: Crno-beli pobedili u Crnoj Gori!