Ime blaženopočivšeg mitropolita dabrobosanskog Nikolaja danas se retko izgovara izvan crkvenih krugova, ali njegov životni put ostavio je trag koji ne bledi ni u pamćenju Srpske pravoslavne crkve, ni u porodičnoj istoriji jednog od najvećih umova koje je srpski rod dao. Kao ujak Nikole Tesle, mitropolit Nikolaj (Mandić) zauzima posebno mesto, ali njegova važnost daleko prevazilazi samu rodbinsku vezu sa slavnim sestrićem.
Zamonašio se kada je ostao udovac
Rođen 1840. godine u ličkom selu Tomingaj, kao Petar Mandić, potekao iz svešteničke porodice, rano je krenuo putem bogoslovlja. Školovanje u Sremskim Karlovcima i Beču oblikovalo ga je u vremenu kada se crkveni poziv merio ličnim odricanjem, a ne društvenim ugledom. Primivši monaški postrig, dobio je ime Nikolaj.
Pre nego što je 1896. godine postavljen za mitropolita dabrobosanskog, služio je kao mitropolit zvorničko-tuzlanski. Upravo u toj eparhiji stekao je iskustvo arhijereja koji poznaje narod iznutra — njegove strahove, rane i sposobnost da istraje bez velike buke i spoljne zaštite. To iskustvo pokazalo se presudnim u Sarajevu, u okolnostima snažnih političkih pritisaka i nastojanja austrougarskih vlasti da ograniče samostalnost Crkve.
Mitropolit Nikolaj Mandić nije birao put otvorenog sukoba. Umesto toga, oslanjao se na strpljenje, pravnu preciznost i lični autoritet. Obnavljao je parohijski život, jačao crkveno školstvo i brinuo o sveštenstvu, uveren da se Crkva čuva dugim pamćenjem i unutrašnjom sabranošću, a ne naglim gestovima.
Poslednji dani i večni počinak u Sarajevu
Godine 1906. počeo je da poboljeva, pa je u raznim lečilištima tražio oporavak. Upokojio se 2. avgusta 1907. godine, u 20 časova, u kupalištu u Opatiji, u 67. godini života. U poslednjim trenucima uz njega je bio riječki paroh, proto Kosanović, dever njegove sestričine Marice Kosanović, rođene sestre Nikole Tesle.
U početku se razmišljalo da bude sahranjen u Rijeci, ali je odluka ubrzo promenjena. Sahrana je obavljena u Sarajevu, uz Svetu liturgiju i opelo kojima su prisustvovali brojni arhijereji, sveštenici, predstavnici vlasti i razna izaslanstva.
Najpre je položen u grobnicu mitropolita Georgija Nikolajevića na Koševskom groblju, ali njegovi posmrtni ostaci danas počivaju u Saborna crkva Rođenja Presvete Bogorodice – jednoj od najznačajnijih srpskih svetinja u Bosni i Hercegovini. Upravo tu, u hramu koji je i za života smatrao duhovnim središtem svoje pastirske brige, završen je njegov zemaljski put.
Nasleđe koje nadilazi rodbinske veze
Tri godine posle njegove smrti, zagrebačke novine Srbobran objavile su podatak da je mitropolit Mandić svoje imanje ostavio nećaku Nikoli Tesli. Reakcija naučnika bila je u skladu sa njegovim odnosom prema ličnoj koristi – Tesla je sudu uputio pismo u kojem navodi da celokupno nasledstvo poklanja srpskoj školi u Gospiću. Taj čin u novinama je propraćen sa odobravanjem, uz konstataciju da Tesla, i daleko od otadžbine, nije zaboravio narod iz kojeg je potekao.
Tiha veličina koja nadživljava slavu
Mitropolit Nikolaj Mandić nikada nije tražio mesto u senci sestrićeve slave. Njegov život svedoči o drugačijoj vrsti veličine – o arhijereju koji je znao da dostojanstvo Crkve nije lični ukras, već trajna obaveza. I danas, dok njegovi posmrtni ostaci počivaju u sarajevskoj Sabornoj crkvi, njegova priča ostaje svedočanstvo da se vera, odgovornost i tiha istrajnost pamte dublje i duže od svake prolazne slave.
U najnovijem incidentu, zlonamerni napadi na Srpsku pravoslavnu crkvu u Sarajevu donose ozbiljne posledice za slobodu veroispovesti i sigurnost vernika, dok se svakodnevne prepreke sve više pretvaraju u psihološko nasilje.
Uz prisustvo najviših zvaničnika i duhovnih vođa predstavljeno delo koje svedoči o bogatoj kulturnoj i duhovnoj baštini Srba u Sarajevu od 1468. do 1941. godine.
POGLEDAJTE JOŠ:
PARTIZAN KONTROLIŠE MEČ! Budućnost nema pravo rešenje!
Kamiondžije ponovo blokiraju granice! EU odbila sve predloge vozača Zapadnog Balakana, ovo su svi detalji
HIT TVIT UŽIVO NA PINKU! Knežević: Izvinjavam se u ime Milatovića što predsedniku Srbije nije čestitao Vučiću Dan državnosti