PROBLEM OTIMANJA IMOVINE SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE U BIH STIŽE PRED AMERIČKI KONGRES: Zaštita pravoslavlja dobija međunarodni okvir

U Bosni i Hercegovini ponovo se otvara pitanje vlasničkih prava Srpske pravoslavne crkve. Nekoliko hramova, crkvenih parcela i grobalja koja su vekovima bila u posedu SPC našla su se pod sumnjom u zemljišnim knjigama Federacije BiH. Krajem januara i početkom februara 2026. godine mediji su izveštavali o slučajevima u Mostaru, Zenici i manastiru Zavala u Popovom polju, gde su crkvene nekretnine privremeno evidentirane kao državna imovina. Iako su neki od tih postupaka već poništeni sudskim odlukama, situacija i dalje izaziva zabrinutost zbog poštovanja prava na imovinu i slobode veroispovesti.

Problem u Mostaru i Zenici

U Mostaru je sporno nekoliko crkava i pravoslavnih grobalja, dok je u Zenici crkva Rođenja Presvete Bogorodice privremeno bila upisana kao državna svojina. Nakon protesta i pravnih postupaka, federalni sud je početkom februara potvrdio vraćanje vlasništva Srpske pravoslavne crkve.

Manastir Zavala – simbol kontinuiteta

Manastir Zavala u Popovom polju, u kome je Sveti Vasilije Ostroški provodio dane asketskog života, značajan je kulturni i verski spomenik, takođe predmet spora. Prema evidencijama zemljišnih knjiga, deo manastirskog imanja i prostor na kojem su temelji crkve prebačeni su u vlasništvo lokalne Opštine Ravno, iako vekovima pripadaju SPC. Ovaj slučaj simbolizuje šire izazove sa pravima crkvene imovine u Federaciji BiH.

Slučaj stiže i u SAD

Situacija je danas dobila međunarodni odjek kada je predsednik SNSD-a Milorad Dodik u SAD održao sastanak sa kongresmenom Andijem Oglesom. Tokom razgovora istaknuto je pitanje pokušaja otimanja imovine SPC i položaj hrišćana u Federaciji BiH. Dodik je naglasio i zabrinutost zbog navodne zloupotrebe pravosuđa i kompromitacije izbornog procesa.

Sastanku su prisustvovali i v.d. predsednika Srpske Ana Trišić Babić i srpski član Predsedništva Željka Cvijanović. Kongresmen Ogles poznat je po bliskosti MAGA pokretu, što dodatno skreće pažnju međunarodne javnosti na ovaj problem.

Ovi događaji pokazuju da pitanje vlasništva Srpske pravoslavne crkve više nije lokalni problem. Sporovi oko crkvene imovine sada se prate i u međunarodnim političkim krugovima, dok SPC i predstavnici Republike Srpske traže da se poštuju prava crkve i hrišćanske zajednice u Federaciji BiH.

Reči poglavara Srpske pravoslavne crkve o praštanju, mržnji, narodu i Božiću pretvorile su svečanu akademiju u Banjaluci u trenutak ozbiljnog preispitivanja i retko viđene sabranosti.

Izjava nekadašnjeg reis-ul-uleme Mustafe Cerića rasplamsava strasti u regionu, dok Episkop Sergije i Mitropolit Fotije upozoravaju na opasnost od političkih eksperimenta sa vekovnim crkvenim tradicijama i mir među narodima.

Dekan Bogoslovskog fakulteta u Foči govori o identitetskom inženjeringu, prekrajanju istorije i opasnoj igri s pamćenjem naroda.

Posle poruka bivšeg reisu-l-uleme i ideje o takozvanoj „Bosanskoj pravoslavnoj crkvi“, episkop bihaćko-petrovački i rmanjski bez uvijanja govori o manipulacijama, prećutanim stratištima i opasnom prekrajanju istorije.