PRVI HRIŠĆANIN KOJI JE DAO ŽIVOT ZA HRISTA: Danas slavimo praznik Obretenja i prenosa moštiju Svetog arhiđakona Stefana

Srpska pravoslavna crkva 15. avgusta proslavlja praznik Obretenja i prenosa moštiju Svetog arhiđakona i prvomučenika Stefana, prvog hrišćanskog mučenika koji je postradao zbog vere u Hrista. Ovaj praznik podseća na pronalazak njegovih moštiju, ali i na svedočanstvo čoveka koji je, još u prvim danima Crkve, svoj život položio za Hrista.

Sveti arhiđakon Stefan bio je jedan od sedmorice đakona koje su apostoli izabrali da služe prvoj hrišćanskoj zajednici u Jerusalimu. Crkva ga naziva arhiđakonom, a zbog njegovog stradanja za Hrista i prvomučenikom. Njegovo propovedanje i svedočenje vere izazvali su gnev onih koji nisu prihvatili Hrista, pa je Sveti Stefan kamenovan i tako postradao.

Nakon njegovog pogubljenja, telo Svetog Stefana ostavljeno je na otvorenom, ali se, prema crkvenom predanju, dogodilo drugačije. Gamalil, ugledni učitelj Zakona i učitelj apostola Pavla, koji je u tajnosti verovao u Hrista, uzeo je telo Svetog Stefana i odneo ga na svoje imanje u Kafargamali. Tamo ga je sahranio u pećini.

U istoj pećini kasnije su sahranjeni i Gamalilov prijatelj Nikodim, koji je, prema predanju, preminuo oplakujući Svetog Stefana, kao i Gamalilov kršteni sin Aviv. Na kraju je, prema svom zaveštanju, i sam Gamalil tu sahranjen. Prolazili su vekovi, a mesto na kojem su počivale mošti Svetog Stefana palo je u zaborav.

Do njihovog pronalaska došlo je početkom V veka. Godine 415, za vreme jerusalimskog patrijarha Jovana, svešteniku Lukijanu iz Kafargamale tri puta se u snu javio Gamalil. Otkrio mu je gde se nalaze grobovi Svetog Stefana, Nikodima, Aviva i samog Gamalila i objasnio kako da ih razlikuje.

Lukijan je o svemu obavestio patrijarha, koji mu je dao blagoslov da potraži grobove. Kada su grobnice otvorene, prema crkvenom predanju, pećinom se proširio snažan i prijatan miris. Tako su pronađene mošti Svetog Stefana i ostalih koji su bili sahranjeni na tom mestu.

Mošti Svetog Stefana potom su svečano prenete na Sion i tamo položene. Predanje govori i o brojnim iscelenjima koja su se dogodila tom prilikom. Kasnije su mošti Svetog Stefana prenete u Carigrad, gde su čuvane i poštovane kao velika svetinja Crkve.

Praznik Obretenja i prenosa moštiju Svetog Stefana zato nije samo sećanje na događaj iz prvih vekova hrišćanstva. On podseća vernike na snagu njegove vere i na njegovo svedočanstvo da se Hristu ostaje veran i onda kada ta vernost zahteva najveću žrtvu. Sveti Stefan je prvi među hrišćanima koji je položio život za Hrista, zbog čega njegovo ime zauzima posebno mesto u životu Crkve. Njegovo stradanje i pronalazak njegovih moštiju vekovima kasnije svedoče o veri Crkve i poštovanju koje ona ukazuje svojim svetiteljima.

Iako nose ista imena, njihova žitija donose različite priče o veri, čudima i stradanju.

Odakle potiče strah da će se dogoditi nešto loše ako se radi na praznik i šta je zapravo najvažnije tog dana prema učenju Crkve.

Verski kalendar Srpske pravoslavne crkve za 8. mesec 2026. godine, sa detaljima o postu, slavama i danima posvećenim svetiteljima.

Od Ilindana do Uspenja Presvete Bogorodice, vernici će tokom ovog meseca proslaviti neke od najpoštovanijih svetitelja, a posebnu pažnju obratiće na to da slavska trpeza bude pripremljena u skladu sa crkvenim pravilima.