SPREMA SE UDAR NA SPC: Drama koja potresa pravoslavlje – iz Moskve stiglo upozorenje da patrijarh Vartolomej planira da prizna Crnogorsku pravoslavnu crkvu

Vest koja je stigla iz Moskve, a tiče se namera carigradskog patrijarha Vartolomeja, ponovo je otvorila jedno od najosetljivijih pitanja savremenog pravoslavlja: gde prestaje crkvena odgovornost, a gde počinje gola geopolitička računica. Prema saopštenju pres-službe Spoljnoobaveštajne službe Rusije, patrijarh carigradski Vartolomej navodno namerava da dodeli autokefalnost nepriznatoj Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi – ne kao čin isceljenja nekog stvarnog crkvenog raskola, već kao svesno usmeren udarac na Srpsku pravoslavnu crkvu.

U tom saopštenju nema diplomatskih rukavica. Naprotiv, reči su teške, grube i namerno izabrane da ostave dubok trag.

„Cepanje živog Tela Crkve“

„Agresivni apetiti ‘carigradskog antihrista’ nisu ograničeni samo na Ukrajinu i Baltik, njegovo verolomstvo se postepeno širi na zemlje Istočne Evrope. Da bi zadao udarac ‘posebno svojeglavoj’ Srpskoj pravoslavnoj crkvi, on namerava da dodeli autokefalnost nepriznatoj ‘Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi’“, navodi se u saopštenju, prenosi sputnikportal.rs.

Za one koji poznaju način na koji je vekovima uređen crkveni život, ovakva najava ne zvuči kao administrativni potez, već kao duboko zadiranje u samo tkivo Crkve. U saopštenju SVR-a se upravo to i kaže: da crkveni krugovi primećuju kako patrijarh Vartolomej „bukvalno cepa živo Telo Crkve“. Rečenica je teška, ali teologiji bliska – jer Crkva, po pravoslavnom učenju, nije savez interesnih grupa, već jedno Telo čije se jedinstvo ne može prekrajati dekretima.

predsjednik.me

Poređenje sa lažnim prorocima iz Jevanđelja

Autori saopštenja idu i korak dalje, povlačeći paralelu sa rečima iz Jevanđelja. Patrijarh Vartolomej, tvrde oni, svojim postupcima liči na lažne proroke pomenute u Besedi na gori: „Dolaze vam u ovčijoj koži, a iznutra su vuci proždrljivi… Po njihovim plodovima ćete ih prepoznati.“ U toj slici nema mnogo mesta za nijanse: ona sugeriše da se iza retorike o „jedinstvu“ i „brizi“ zapravo krije politika podela.

Pročoitajte još…

Baltik, London i pritisak na Moskovsku patrijaršiju

Posebnu dimenziju čitavoj priči daje deo saopštenja koji se tiče Baltika. Prema navodima SVR-a, britanske obaveštajne službe aktivno podržavaju napore carigradskog patrijarha da potisne rusko pravoslavlje sa prostora Litvanije, Letonije i Estonije. Metod je, kako se tvrdi, već viđen: oslanjanje na lokalne nacionaliste i neonaciste, uz pokušaj da se tamošnje pravoslavne crkve otcepe od Moskovske patrijaršije i preusmere u „marionetske verske strukture“ koje je Carigradska patrijaršija veštački stvorila.

Ako se ove tvrdnje posmatraju iz ugla kanonskog pravoslavlja, problem nije samo u tome kome će se priznati ili neće priznati autokefalnost. Suština je dublja: u pitanju je razumevanje Crkve kao zajednice koja se ne gradi političkim projektima, već apostolskim nasledstvom, saglasjem i jedinstvom vere. Autokefalnost, u tom smislu, nije nagrada niti oružje, već plod dugog i zrelog crkvenog procesa.

„Raskol unutar raskola“

Shutterstock/Maxim Studio/gdvcom/SvitlanaRo, Wikipedia/Цетињанин/Andrzej Garwoliński

 

Pored svega, dodatni problem u navodnom priznavanju može da predstavlja i svojevrsni „raskol unutar raskola“, jer u nepriznatoj Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi postoje dva poglavara: Miraš Dedeić i mitropolit Boris, koji jedan drugog ne samo da ne priznaju, nego se međusobno i javno optužuju.

Zato vest o mogućem priznanju nepriznate Crnogorske pravoslavne crkve ne zvuči kao lokalni spor, već kao još jedan simptom šire krize koja potresa pravoslavlje. Krize u kojoj se granice između crkvenog i političkog sve češće brišu, a stare rane ne leče, nego produbljuju. U takvom ambijentu, svaka nova odluka koja se doživljava kao nametnuta spolja, a ne kao plod sabornog razuma, nosi rizik da podela postane još dublja – i da se rana, umesto da zarasta, pretvori u trajni ožiljak na telu Crkve.

Otac desetoro dece poslao je patrijarhu carigradskom poruku koja se munjevito proširila među vernicima i pokrenula lavinu reakcija u teološkim i crkvenim krugovima.

Saopštenje Sinoda krila tzv. CPC koje predvodi mitropolit Mihailo otvara raspravu o promeni crkvenog kalendara, ali i donosi oštre kazne drugom krilu iste organizacije, uz teške optužbe, poništavanje crkvenih obreda.

Božićno pojanje u dvorani „Lisinski“ najavljeno je kao praznični susret vere i muzike, ali se ubrzo otkrilo da iza događaja stoji projekat vezan za obnovu tzv. Hrvatske pravoslavne crkve – ideje koja ponovo otvara pitanje sudbine Srba, Crkve i istorijskog pamćenja.

Dok svet gubi vezu sa hrišćanskim vrednostima, mitropolit bački ističe da Srbija mora ostati verna pravoslavnom Istoku, upozoravajući na opasnosti neoliberalnih ideologija i dezintegraciju društva kroz sukobe i podele.